Uznałam, że dobrym pomysłem będzie stworzenie ściągi pt. „Diagnostyka laboratoryjna — kompendium” aby każdy, kto tylko zechce, mógł szybko odszukać podstawowe informacje na temat poszczególnych parametrów diagnostycznych.
Obserwując swoją rodzinę i znajomych, dochodzę do wniosku, że warto na bieżąco kontrolować swoje zdrowie i nie pozostawiać nic na później. Nie zawsze można sprawnie umówić się na wizytę do lekarza ogólnego, ale na szczęście dość tanie jest sprawdzenie podstawowych parametrów krwi w laboratoriach. Mogą dawać ogólny pogląd na funkcjonowanie organizmu, a w efekcie pomóc nam w profilaktyce zdrowia. Wśród podstawowych parametrów krwi wyróżniłabym:
- Morfologie krwi
- OB – Odczyn Biernackiego
- Glukoza, insulina
- Kinaza Kreatynowa
- Próby wątrobowe
- Profil lipidowy
- Badanie Tarczycy (TSH, FT3, FT4, antyTPO)
- Ogólne badanie moczu
Diagnostyka laboratoryjna — kompendium wiedzy
Ponieważ wpis nazwałam kompendium – w tej części chciałabym się skupić na omówieniu badania, jakim jest morfologia krwi. Pomaga nam ocenić, w jakim stanie jest krew. Krew to płynna tkanka organizmu, dzięki której dostarczany do komórek jest tlen z płuc i w przeciwnym kierunku przemieszczany dwutlenek węgla, dodatkowo transportuje produkty energetyczne, składniki mineralne wchłonięte w układzie pokarmowym oraz hormony. Dzięki niej dochodzi w skrócie do wymiany gazowej w naszym organizmie.
Diagnostyka Laboratoryjna — morfologia krwi
Na morfologie krwi składają się poszczególne parametry:
- RBC (Red Blood Cells) – Czerwone krwinki, inaczej nazywane erytrocytami. Są to najliczniejsze komórki krwi odpowiedzialne za transport tlenu do tkanek.
- Hb (Hemoglobin) – Hemoglobina, to białko obecne w czerwonych krwinkach, które wiąże się z tlenem. Pomiar stężenia hemoglobiny jest często przeprowadzany podczas badania morfologii krwi i jest ważnym wskaźnikiem zdrowia krwi.
- Hct (Hematocrit) – Hematokryt, to odsetek objętości czerwonych krwinek w stosunku do objętości całej krwi. Wyrażany jest w procentach i może wskazywać na stopień zagęszczenia krwi.
- WBC (White Blood Cells) – Białe krwinki, czyli leukocyty. Są to komórki odpornościowe, które odgrywają rolę w zwalczaniu infekcji i innych patologii. Badanie morfologii krwi może dostarczyć informacji na temat liczby i proporcji różnych typów leukocytów, takich jak granulocyty (neutrofile, eozynofile i bazofile) limfocyty, monocyty,.
- Platelets – Płytki krwi, zwane również trombocytami. Są one odpowiedzialne za proces krzepnięcia krwi i tworzenie skrzepów w przypadku uszkodzenia naczyń krwionośnych.
- MCV (Mean Corpuscular Volume) – Średnia objętość krwinek czerwonych. MCV wyraża średnią objętość pojedynczych czerwonych krwinek i może być przydatne w diagnozowaniu różnych typów niedokrwistości.
- MCH (Mean Corpuscular Hemoglobin) – Średnia masa hemoglobiny w jednej czerwonej krwince. MCH jest miarą ilości hemoglobiny w pojedynczych krwinkach i może być pomocna w diagnozowaniu różnych rodzajów niedokrwistości.
- MCHC (Mean Corpuscular Hemoglobin Concentration) – Średnie stężenie hemoglobiny w jednej czerwonej krwince. MCHC odzwierciedla koncentrację hemoglobiny w czerwonych krwinkach i jest kolejnym wskaźnikiem przydatnym w diagnozowaniu niedokrwistości. Pokazuje nam, w jakim ile hemoglobiny znajduje się w erytrocytach.
Obok każdego wyniku mamy informację, jakie są normy laboratoryjne. W przypadku kiedy wyniki mieszą się w przedziałach, nie powinniśmy się martwić. Jednak kiedy mamy do czynienia z podwyższonym lub obniżonym stężeniem niektórych wskaźników należy skonsultować się z lekarzem.
Diagnostyka laboratoryjna — Jak czytać wyniki?
Erytrocyty:
Wysoka wartość erytrocytów może świadczyć o:
- Ewentualnym odwodnieniu, ponieważ krew jest wtedy gęsta
- Przewlekłym niedotlenieniu organizmu
- Przyjmowaniu leków takich jak np. glikortykosteroidy
Hematokryt:
Podwyższone jak i obniżone wartości będą informować o podobnych skutkach zdrowotnych co wyniki dla wartości erytrocytów.
MCH, MCHC:
- Spadek tych wartości może wskazywać na niedobory żelaza.
- Jeśli natomiast wartości są przekroczone, możemy mieć do czynienia z niedokrwistością spowodowaną niedoborem witaminy B12 lub kwasu foliowego, a także szybkim rozpadem krwinek czerwonych – co może świadczyć o obniżonej odporności.
Leukocyty – krwinki białe:
Podwyższone stężenie może wskazywać na:
- Zakażenie wywołane bakteriami
- Zawał serca
- Krwotoki
- Oparzenia
- Może być wskaźnikiem niektórych nowotworów (szczególnie jeśli chodzi o kwestie hematoonkologiczne)
Niskie stężenie może wskazywać na:
- Zakażenia wirusowe (ospa, grypa)
- Ciężkie zakażenia bateryjne
- Uszkodzenie szpiku kostnego spowodowane na przykład przyjmowaniem leków
- Niedobór witamin B12 oraz kwasu foliowego
Granulocyty kwasochłonne — eozynofile:
Zawyżone stężenie może wskazywać na:
- Choroby skóry
- Choroby na tle alergicznym
- Późny etap zdrowienia – po przebytej chorobie
- Niektóre choroby tkanki łącznej lub niektóre nowotwory
- Choroby pasożytnicze (np. zakażenie tasiemcem)
Obniżone stężenie może wskazywać na:
- Dur brzuszny
- Choroba Cushinga
- Oniżone wartości mogą się objawiać także u osób przyjmujący leki glikokortykosteroidy
Granulocyty zasadochłonne (bazofile):
Podwyższone stężenie może wskazywać na:
- Chorobę Leśniewskiego-Crohna
- Choroby krwi
- Przebieg gruźlicy
Obniżone stężenie może wskazywać na:
- Napromieniowanie promieniowaniem rentgenowskim
- Przyjmowanie sterydów
Limfocyty:
Podwyższone stężenie może wskazywać na:
- Choroby wirusowe (świnka, różyczka, odra)
- Choroby zakaźne (WZW, cytomegalia, mononukleoza zakaźna)
- Zakażenia bakteryjne (dur brzuszny, kiła)
- Występowanie chłoniaków
- Białaczki limfocytowej
Monocyty:
Wysokie stężenie może wskazywać na:
- Choroby bakteryjne i wirusowe
Mam nadzieję, że mój wpis „Diagnostyka laboratoryjna — kompendium” dostarczył Ci nowych informacji. Niebawem ukaże się druga część wpisu, z innymi parametrami diagnostycznymi.
Diagnostyka laboratoryjna — podsumowanie
Morfologia krwi może pomóc nam w zdiagnozowaniu takich schorzeń jak: niedokrwistość, zdrowie krwi, a ponieważ będzie nas informować o zakażeniach bateriami oraz wirusami, będziemy mieli możliwość dodatkowej kontroli naszego zdrowia. Będzie także wskazywać na rozwój poważnych chorób. Każdy odbiegający od normy wynik, warto skonsultować z lekarzem i chronić swoje zdrowie.
Jeżeli podobał Ci się ten wpis, to zapraszam Cię na moje konto na Instagramie @zdoswiadczenia, gdzie znajdziesz informacje dotyczące aktualnych wpisów na blogu.
Dziękuję, że jesteś.
Bibliografia
- Traczyk W. „Fizjologia człowieka w zarysie” wyd 8, Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL 2013
- Pietruczuk M., Bartoszko-Tyczkowska A., „Diagnostyka Laboratoryjna” Poradnik Kliniczny online: https://books.google.pl/books?id=K4LuDDcB2PYC&lpg=PP1&ots=iDY6HwzhTM&dq=diagnostyka%20laboratoryjna&lr&hl=pl&pg=PP1#v=onepage&q&f=false dostęp: 03.08.2023
- Solnica B. red. Diagnostyka Laboratoryjna Wyd. PZWL 2019