Temat diagnostyki laboratoryjnej jest niezwykle obszerny, postanowiłam wpis Diagnostyka Laboratoryjna — kompendium podzielić na parę części, aby móc wystarczająco szczegółowo omówić te tematy. (Część 1 możesz przeczytać tutaj).
W tej części chciałabym omówić parametry takie jak: OB, Kinaza keratynowa oraz próby wątrobowe, ponieważ moim zdaniem, również są niezwykle ważne w profilaktyce zdrowia.
Diagnostyka Laboratoryjna — OB
To skrót od oznaczenia „Odczyn Biernackiego” (czasami nazywane także „Odczynem Opadania Krwinek”). Jest to jedno z podstawowych badań laboratoryjnych, które służy do oceny stanu zapalnego organizmu. Podczas tego badania pobiera się próbkę krwi, a następnie mierzy się szybkość opadania krwinek czerwonych. Krwinki czerwone mają tendencję do opadania, gdy pozostawione są w naczyniu, ponieważ cięższe elementy (takie jak aglutynacje, białka i inne substancje) w osoczu krwi przyciągają je w dół. W przypadku stanu zapalnego obecność białek reaktywnych, takich jak białka C-reaktywne i immunoglobuliny, powoduje zwiększenie szybkości opadania krwinek czerwonych. Wynik podajemy w milimetrach na godzinę (mm/h) i odzwierciedla tempo opadania krwinek.
Badanie krwi OB jest pomocne w diagnozowaniu i monitorowaniu różnych stanów zapalnych, takich jak infekcje, reumatoidalne choroby zapalne stawów, choroby tkanki łącznej i inne schorzenia.
Wyższe wyniki OB mogą wskazywać na aktywność procesu zapalnego w organizmie, niedokrwistość, infekcje. Może być także podwyższone jeśli stosujemy głodówkę, za mało pijemy, w czasie gorączki (także z powodu emocji). Nie jest to specyficzne dla konkretnego schorzenia, więc wymaga interpretacji przez lekarza w kontekście innych badań i symptomów.
Kiedy jeszcze obserwujemy podwyższone OB?
OB może być podwyższone u kobiet, przed miesiączką.
Ponieważ komórki wchłaniają wodę, której potrzebujemy do trawienia, krew zostaje rozrzedzona w efekcie czego, możemy obserwować podwyższone OB po posiłku.
Wysokie OB będzie także widoczne w stanie ostrego stresu, ponieważ hormony stresu podnoszą ciśnienie krwi. Nerki zaczynają zatrzymywać wodę, a dodatkowo następuje obkurczenie się naczyń krwionośnych. Organizm wtedy zwiększa produkcje osocza, przez co następuje rozrzedzenie krwi, a wtedy krwinki opadają szybciej.
Diagnostyka Laboratoryjna — Kinaza kreatynowa
(CK) – to test laboratoryjny, który mierzy poziom enzymu CK w krwi. Jest to istotne badanie, które może pomóc lekarzom w diagnozowaniu i monitorowaniu różnych stanów zdrowotnych, zwłaszcza związanych z mięśniami i sercem. CK jest enzymem występującym głównie w komórkach mięśniowych i w mniejszym stopniu w komórkach mózgu i serca.
W organizmie występują trzy izoenzymy CK, które różnią się pod względem pochodzenia tkankowego:
- CK-MM (izoenzym mięśniowy): Występuje głównie w mięśniach szkieletowych, dlatego najczęściej jest używany do oceny uszkodzenia mięśni szkieletowych.
- CK-MB (izoenzym sercowy): Jest głównie obecny w mięśniu sercowym. Wzrost poziomu CK-MB może wskazywać na uszkodzenie mięśnia sercowego, co może być związane z zawałem serca lub innymi schorzeniami serca.
- CK-BB (izoenzym mózgowy): Występuje głównie w mózgu. Badanie CK-BB jest rzadko wykonywane w diagnostyce klinicznej, ponieważ nie jest specyficzne dla żadnego konkretnego schorzenia.
Diagnostyka Laboratoryjna — W jakich sytuacjach wykonuje się badanie CK?
- Zawał serca: Wzrost poziomu CK-MB w krwi może być użyteczny w diagnozowaniu zawału mięśnia sercowego. Jednak obecnie inne testy, takie jak troponina, są bardziej precyzyjne i powszechniejsze w diagnozowaniu tego schorzenia.
- Miopatia: Badanie CK-MM jest stosowane do wykrywania i monitorowania różnych rodzajów miopatii (chorób mięśni).
- Uszkodzenie mięśni: Wzrost poziomu CK-MM w krwi może wystąpić w wyniku uszkodzenia mięśni spowodowanego kontuzjami, nadmiernym wysiłkiem fizycznym, zapaleniem mięśni lub toksycznymi działaniami leków.
- Niewydolność nerek: Wzrost poziomu CK może również wiązać się z niewydolnością nerek, ponieważ CK jest usuwane z organizmu przez nerki. Wzrost CK może wskazywać na uszkodzenie mięśni i nerek.
CK podwyższone:
- Urazy i zapalenia mięśni
- Urazy głowy
- Niedoczynność tarczycy
Lekarz może zlecić to badanie jeśli istnieje możliwość zatrucia tlenkiem węgla oraz muchomorem sromotnikowym — wtedy parametry będą podwyższone.
Warto jednak podkreślić, że wyniki badania CK mogą być niespecyficzne i wymagają interpretacji przez lekarza w kontekście innych badań i objawów klinicznych pacjenta.
Próby wątrobowe
To zestaw testów laboratoryjnych, które służą do oceny funkcji wątroby i diagnozowania ewentualnych zaburzeń w jej pracy. Badania te dostarczają informacji na temat poziomów różnych substancji i enzymów związanych z pracą wątroby.
Zestaw typowych badań prób wątrobowych obejmuje:
- Aspartat aminotransferaza (AST lub GOT): Jest to enzym obecny głównie w wątrobie, ale również w innych tkankach, takich jak mięśnie i serce. Wzrost poziomu AST wskazuje na uszkodzenie wątroby lub innych tkanek.
- Alanina aminotransferaza (ALT lub GPT): Podobnie jak AST, ALT jest enzymem obecnym głównie w wątrobie. Wzrost poziomu ALT jest wskaźnikiem uszkodzenia wątroby i jest bardziej specyficzny dla tego narządu niż AST.
- Bilirubina: Bilirubina jest produktem rozpadu hemoglobiny, jest usuwana z organizmu przez wątrobę. Wzrost poziomu bilirubiny może wskazywać na problemy związane z wątrobą, takie jak żółtaczka.
- Albuminy: Albuminy są białkami wytwarzanymi w wątrobie i pełnią ważną rolę w utrzymaniu równowagi płynów w organizmie. Niski poziom albumin może wskazywać na problemy z wątrobą lub innymi stanami chorobowymi.
- Alkaliczna fosfataza (ALP): Jest to enzym występujący w różnych tkankach, w tym wątrobie, kościach i jelitach. Wzrost poziomu ALP może być związany z chorobami wątroby, ale również z innymi schorzeniami.
Próby wątrobowe ogólnie mogą świadczyć o:
- Przewlekłe i ostre zapalenia wątroby
- Marskość, stłuszczenie, alkoholowa choroba wątroby
- Nowotwory wątroby
- Choroba Wilsona, mononukleoza, żółtaczka
ALP podwyższone:
- Może się tak zdarzyć w okresie dojrzewania (tworzenie się kości)
- W ciąży, 3 trymestr (co akurat jest pożądanym zjawiskiem)
- Może świadczyć o nadczynności przytarczyc
- Nowotwory kości i wątroby
ALP poniżej normy:
- Niedoczynność tarczycy
- Niedożywienie
- Zatrucie witaminą D
AspAT podwyższone:
- Zakrzepica żył wątrobowych, zapalenie dróg żółciowych
- Uszkodzenie farmakologiczne wątroby
- Żółtaczka, stłuszczenie i marskość wątroby
Bilirubina podwyższone:
- Żółtaczka
- Nieprawidłowa praca wątroby
- Zastój żółci spowodowany np. lekami
Ważne!
Na wyniki ALAT oraz AspAT może wpływać picie alkoholu, oraz jedzenie tłustych potraw dzień przed badaniem. Aby wyniki były wiarygodne, zaleciłabym zrezygnowanie z ciężkostrawnych posiłków przed badaniami.
Podsumowanie
OB będzie dla nas odpowiednim badaniem, jeśli chcemy sprawdzić, czy w naszym organizmie znajduje się jakiś stan zapalny, czy spowodowany chorobą, czy stresem. Jest to badanie ogólne, więc niezbędna będzie dalsza diagnostyka. Kinaza Kreatynowa tym bardziej, będzie dobrym parametrem dla sportowców, czy osób bardzo aktywnych, którzy podejrzewają u siebie urazy. Ponieważ parametr ten dotyczy wszystkich mięśni, może także informowań nas o poważniejszych stanach chorobowych jak zawał mięśnia sercowego. Natomiast próby wątrobowe, mogą nam pomóc w diagnostyce chorób wątroby — często też dietozależnych.
Jeżeli podobał Ci się ten wpis, to zapraszam Cię na moje konto na Instagramie @zdoswiadczenia, gdzie znajdziesz informacje dotyczące aktualnych wpisów na blogu.
Dziękuję, że jesteś.
Bibliografia
- Traczyk W. „Fizjologia człowieka w zarysie” wyd 8, Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL 2013
- Pietruczuk M., Bartoszko-Tyczkowska A., „Diagnostyka Laboratoryjna” Poradnik Kliniczny online: https://books.google.pl/books?id=K4LuDDcB2PYC&lpg=PP1&ots=iDY6HwzhTM&dq=diagnostyka%20laboratoryjna&lr&hl=pl&pg=PP1#v=onepage&q&f=false dostęp: 03.08.2023
- Solnica B. red. Diagnostyka Laboratoryjna Wyd. PZWL 2019